Kaliforniya’nın celbi yalnızca donanımla ilgili değil. Başsavcı Rob Bonta, ofisinin kısıtlı çiplerin veya gizli bilgilerin Çin’e ulaşıp ulaşmadığı sorusunun yanı sıra Nvidia’nın hissedarlara yaptığı açıklamaların doğru olup olmadığını da tespit etmek istediğini söyledi.
Bu, şirket açısından sorunu genişletiyor. İhracat kontrollerinin uygulanması federal kurumların yetkisinde; eyalet düzeyindeki bir menkul kıymetler soruşturması ise işin farklı bir kısmına, yatırımcıların güvendiği açıklamalara uzanıyor. CNBC, Nvidia’nın celple ilgili yorum talebine hemen yanıt vermediğini bildirdi.
Önemli rakamlar
- CNBC’nin perşembe günü bildirdiğine göre, Jensen Huang’ın evlilik dışı bir ilişkiyi itiraf etmesinin ardından geçen dokuz işlem gününde Nvidia hisselerinde %22 düşüş
- Aynı habere göre, art arda gelen haftalık kayıplar boyunca %38 düşüş; hisse üst üste yedinci düşüş haftasına doğru ilerliyor
- ABD-Çin Ekonomik ve Güvenlik İnceleme Komisyonu’nun Kongre’ye sunduğu 2026 yıllık raporu; çip arayışına ilişkin bulguları ortaya koyan ve çarşamba günü yayımlanan belge
Başsavcı neyi soruyor
Bonta yaptığı açıklamada, şirketin ve eski CEO’sunun davranışlarının “ciddi uyarı işaretleri doğurduğunu” ve bunlar arasında yatırımcıların yanıltılmış olma ihtimalinin de bulunduğunu söyledi. Soruşturmayı iki soru etrafında çerçeveledi: Çin’in Nvidia’nın veya Huang’ın eylemleri sonucunda gelişmiş çiplere ya da gizli bilgilere erişip erişmediği ve bu riskin kamuoyuna doğru şekilde aktarılıp aktarılmadığı.
Celp, Huang’ın şirketten ayrılmasından yaklaşık bir hafta sonra geldi. İstifası, biri haberlerde şüpheli Çin casusu olarak tanımlanan Alice Huang ile olmak üzere birkaç ilişki iddiasının ardından gelmişti. İkisi arasında akrabalık yok. CNBC’nin bildirdiğine göre Alice Huang, ABD’li müfettişlerin kısıtlı Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirilmiş olabileceği gerekçesiyle incelediği Singapur merkezli Megaspeed şirketinde üst düzey bir görevde bulunuyordu. The Defiant da eyalet soruşturmasının aynı iki boyutuna yer verdi.
Nvidia’nın iddialara verdiği yanıtı bulmak için haberleri inceledim; hiçbiri şirketin hemen yorum yapmamasının ötesinde bir yanıt aktarmıyor.
Bir Kongre komisyonuna göre PLA bu çiplerin peşinde
CNBC’nin bildirdiğine göre, celpten bir gün önce ABD-Çin Ekonomik ve Güvenlik İnceleme Komisyonu, Kongre’ye Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun yapay zekâya dayalı askeri kullanımlar için Nvidia’nın en gelişmiş çiplerini “aktif olarak talep ettiğini” bildirdi. ABD-Çin ticaretinin güvenlik boyutunu izlemek amacıyla Kongre tarafından 2000 yılında kurulan komisyon, Pekin’in Amerikan ihracat kontrollerini aşmaya çalıştığını söyledi.
Komisyonun gerekçesi bir kalite farkına dayanıyor. Huawei ve Cambricon gibi Çinli üreticiler Nvidia’nın veya Advanced Micro Devices’ın seviyesine ulaşamadı; rapora göre en zorlu darboğazlar hâlâ aşılamamış durumda: gelişmiş mantık çipi üretimi, bellek, yarı iletken üretim ekipmanları ve Nvidia müşterilerinin kodlarını üzerine yazdığı CUDA yazılım katmanı. Komisyon, ortaya çıkan işlem gücü farkının büyük olduğunu belirtti ve bunun büyük kısmını ihracat kontrollerine bağladı.
Bir yol diğerlerinden daha uzun süre açık kaldı. Çinli şirketler, aralarında Malezya’nın da bulunduğu üçüncü ülkelerdeki veri merkezlerinde yer alan Nvidia çiplerine uzaktan erişim kiraladı. Hazine Bakanı Scott Bessent ve Kongre üyelerinin, bakanlığın yönlendirme konusunda fazla yavaş kaldığını savunmasının ardından Ticaret Bakanlığı’na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu salı günü bu yolu kapatmayı amaçlayan bir kural yayımladı.
Basitçe söylemek gerekirse: ihracat kontrolleri belirli çiplerin kısıtlı bir ülkedeki alıcıya gönderilmesini engeller. Bu çipler üzerinde başka bir yerdeki veri merkezinde süre kiralamak, donanım sınırı hiç geçmeden büyük ölçüde aynı sonucu sağlar. Yeni kural, sevkiyatın kendisini değil, bu uzaktan erişim yolunu hedefliyor.
