Gemilerin hiçbirinin adı verilmedi. İncelediğim haberlerde ne bayrak ne sahip ne de mürettebat bilgisi yer alıyor ve hiçbir denizcilik otoritesi bu anlatıma kefil olmadı. Devrim Muhafızları Ordusu’nun cuma günü İran devlet televizyonunda okunan açıklamasında verdiği şey ise her geminin konumu oldu: biri Hürmüz Boğazı’nın içinde, diğeri boğazın doğusunda.
İddia, ABD ordusunun söyledikleriyle de doğrudan çelişiyor. Aynı habere göre ABD Merkez Komutanlığı yakın zamanda su yolunun mayınlardan tamamen temizlendiğini açıklamıştı.
Temel rakamlar
- 2 tanker, Devrim Muhafızları’nın cuma günü boğazda ya da yakınında mayınlara çarpıp alev aldığını açıkladığı
- 5 tanker ve bir römorkör, İran medyasının perşembe günü aynı şekilde tarif edilen olaylarda yandığını bildirdiği
- Dünyada tüketilen petrolün yaklaşık beşte biri normalde boğazdan geçiyor
- 1,5 milyar varil, Merkez Komutanlığı’nın geçen ay açıkladığına göre Körfez ülkelerinin yazdan bu yana ABD desteğiyle Hürmüz üzerinden sevk ettiği miktar
İran’ın anlattıkları ve kimsenin doğrulamadıkları
AFP’ye dayandırarak Hellenic Shipping News’in aktardığı Devrim Muhafızları versiyonuna göre iki gemi, Tahran’ın yasak saydığı bir rotadan, seyir ve tanımlama ekipmanları kapalı halde ve ABD ordusunun desteğiyle boğazdan çıkıyordu. Açıklamada her iki geminin de mayınlara çarpıp yandıktan sonra durduğu belirtiliyor.
Bu, denizde yaşanan olaylara ilişkin tek tarafın anlatımı. Haberde, perşembe günü bildirilen beş tanker de dahil olmak üzere bu yangınların hiçbirinin denizcilik dünyasındaki yetkililerce doğrulanmadığı açıkça belirtiliyor. Bir deniz mayınına çarptıktan sonra yanan bir tankere ilişkin ayrı bir haber lankanewspapers.com tarafından yayımlandı; o da yine İran’ın beyanına dayanıyordu. Hafta başında İran, aynı geçidin yakınında dört tankerin mayınlar nedeniyle tahrip olduğunu bildirmişti.
Dolayısıyla bildirilen tablo, dünyanın en yoğun petrol geçiş noktasında art arda günlerde yanan gemilerden oluşuyor; her vakanın kaynağı tek bir taraf ve bu anlatım, ABD ordusunun mayınların temizlendiği yönündeki açıklamasıyla kısmen çelişiyor.
Dar bir su yolu ham petrolün yönünü neden belirliyor
28 Şubat’ta Orta Doğu savaşı başladığından bu yana Tahran, boğazdaki trafiği kısıtlamaya çalışıyor. Washington buna İran limanlarına abluka ve geçiş yapan tankerlere deniz eskortuyla karşılık verdi; Merkez Komutanlığı da bu çabayı rakamlarla ortaya koydu.
Kısacası: Hürmüz Boğazı, Körfez ham petrolünün büyük kısmının alıcılara ulaşmak için geçmek zorunda olduğu dar bir deniz yolu. Söz konusu hacimler için hızlı bir alternatif güzergâh yok. İçinde gemilerin yandığı bildirildiğinde petrol piyasası için mesele tek tek yükler değil, güzergâhın kullanılabilir kalıp kalmayacağıdır; bu iddiaların denizcilik masalarının çok ötesine ulaşmasının nedeni de bu.
Haberlerde gemilerin hiçbiri için kayıp bilgisi, kurtarma ya da arama-kurtarma ayrıntısı yer almıyor. Bir gemi sahibi, bayrak devleti ya da denizcilik otoritesi açıklama yapana kadar hasarlı gemi sayısı tamamen İran’ın açıklamalarına dayanıyor.
