Üç gün önce aynı başkan, Katar Başbakanı ile yaptığı görüşmelerin ardından sekiz aydır süren savaşı “askeri açıdan fiilen sona ermiş” olarak nitelendirmiş ve yeni askeri saldırı ihtimalini önemsizleştirmişti. Perşembe günü ise Truth Social’da “İran ile bir anlaşmaya ihtiyacımız yok” diye yazdı ve Washington’un İran’ın parasını ve Hürmüz Boğazı’nı kontrol ettiğini söyledi, OilPrice.com’un haberine göre.
Petrol piyasasını etkileyen kısım Hürmüz ifadesiydi. Boğaz, bölgenin ham petrolünün taşındığı, Körfez’in ağzındaki dar deniz geçididir; bu nedenle onu kimin kontrol ettiğine dair her iddia, varillerin akmaya devam edip etmeyeceğine dair bir iddia olarak okunur. Ham petrol paylaşımın ardından yükseldi, ardından kazancın bir kısmını geri verdi. Anadolu Ajansı’nın haberine göre enerji fiyatları açıklamaların ardından yükseldi.
Temel rakamlar
- $93,79 Brent’in perşembe günü öğleye doğru işlemlerdeki fiyatı; daha önce 94 dolara doğru yükseldikten sonra yaklaşık %1,1 artış
- %25 Kasım boyunca barış söylemi güçlenirken Brent’in ekim sonundaki 118 dolarlık zirvesinden ne kadar gerilediği
- %26 Suudi Arabistan’ın ekim ayı ham petrol üretiminde bildirdiği artış; Irak da üretimini artırdı
- 4 İran’ın iki gün içinde patlamalarla vurulduğunu söylediği tanker sayısı; bu anlatım bağımsız olarak doğrulanmadı
72 saat içinde bir dönüş
Olayların sırası, tek tek açıklamalardan daha önemli. 2 Kasım’da Trump bir uzlaşmanın yakın olduğunu ima etti ve İran’ın bunu istediğini söyledi. Pazartesi günü “askeri açıdan fiilen sona erdi” sözü geldi. Perşembe günü her ikisini de boşa çıkardı.
Bu önceki açıklamalar fiyatlara zaten yansımıştı. OilPrice.com’a göre, işlem yapanlar risk primini piyasadan çıkarırken Brent ekim sonundaki 118 dolarlık zirvesinden yaklaşık %25 gerilemişti. Perşembe günkü paylaşım bu sorunun bir kısmını yeniden gündeme getirdi.
Basitçe söylemek gerekirse: işlem yapanlar arzın kesintiye uğrayabileceğini düşündüklerinde bugün bir varil için fazladan ödeme yapar. Bu fazlalık risk primidir. Fiilen üretilen petrol miktarında bir değişiklik değildir; bu nedenle fiziksel hiçbir şey olmadığı hâlde tek bir açıklama fiyatı hareket ettirebilir.
Daha fazla varil, ama normal olmayan sevkiyat
Orta Doğu arzı toparlandı. OilPrice.com’un haberine göre Suudi Arabistan ekim ayı üretiminin %26 daha yüksek olduğunu bildirdi, Irak da üretimini artırdı. Bu variller ay boyunca fiyatlar üzerinde baskı yarattı.
Zor olan kısım, bunları alıcılara ulaştırmak. Kargolar hâlâ alternatif rotalara, gemiden gemiye aktarmalara ve askeri korumaya bağlı; bu da vadeli işlemleri diplomatik açıklamalara ve tankerlere yönelik tehditlere karşı alışılmadık derecede duyarlı bırakıyor.
Bu konudaki haberleri inceledim; iki husus dile getiriliyor ama netlik kazanmış değil. İran, yetkisiz rotalar kullanmakla suçladığı süper tankerler de dahil olmak üzere iki gün içinde dört tankerin patlamalarla vurulduğunu söyledi; bu anlatım bağımsız olarak doğrulanmadı. Ayrıca haberlerin hiçbiri Hürmüz Boğazı’nın “kontrolünün” pratikte ne anlama geldiğini söylemiyor.
Nükleer dosyada, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, Tahran’ın zenginleştirilmiş nükleer malzemenin hiçbirini ülke dışına çıkarmayacağını söyledi. Bu, İran’ın uzlaşma söylemi boyunca koruduğu tutumun aynısı.
