Inwoners van Teheran stonden zaterdag in de rij bij tankstations, haalden contant geld op bij banken en kochten basisvoedsel, volgens berichtgeving van The New York Times die werd overgenomen door de Oman Observer. Ouders twijfelden of ze hun kinderen naar school zouden sturen. Zakenmensen annuleerden zakenreizen voor het geval luchthavens zouden sluiten en wegen onveilig zouden worden.
Achter dat beeld zit een marktverhaal zonder bevestigde prijsbeweging in een van de berichten: Amerikaanse functionarissen zeiden afgelopen week dat de Verenigde Staten en Israël concrete plannen hebben uitgewerkt voor hernieuwde aanvallen op Iran. Dezelfde functionarissen zeiden dat president Donald Trump die plannen nog steeds kan tegenhouden, zoals hij al eerder heeft gedaan.
Kerncijfers
- Minstens 1.900 burgers gedood in 40 dagen bombardementen dit jaar, volgens de Iraanse Rode Halve Maan
- Ongeveer $300 miljard aan oorlogsschade, volgens de Iraanse regering
- 156 kinderen en leraren gedood bij een Amerikaanse aanval op een basisschool in Minab op 28 februari, die Amerikaanse functionarissen toeschreven aan een doelwitfout door verouderde gegevens
- Meer dan 150% stijging van de prijs van rundvlees sinds het begin van de oorlog, terwijl rijst meer dan 60% duurder werd, meldde Associated Press
De link met olie loopt via de blokkade en de straat
Een Amerikaanse zeeblokkade van Iraanse havens heeft de olie-export waarvan de Iraanse regering afhankelijk is beperkt, volgens het bericht van Associated Press dat werd overgenomen door de Clacton and Frinton Gazette. De handel is verschoven naar het landtransport en vrachtwagens hopen zich op aan de Iraanse grenzen.
Deze maand is het hoogste aantal gemelde aanvallen geregistreerd op koopvaardijschepen die de Straat van Hormuz passeren sinds de eerste weken van de oorlog in maart, aldus hetzelfde bericht. Iran heeft opnieuw gedreigd met aanvallen op Amerikaanse militaire bases en bondgenoten in het Midden-Oosten, en heeft gewaarschuwd dat het nieuwe doelen zou kunnen treffen, waaronder de onderzeese datakabels die door de straat lopen.
Het mechanisme is fysiek en bestaat uit twee delen. De blokkade voorkomt dat Iraanse vaten het land over zee verlaten. Aanvallen op schepen die door Hormuz varen verhogen het risico van de doorvaart waarlangs een groot deel van de zeehandel in de regio loopt. Geen van beide berichten noemt een prijsniveau voor ruwe olie of goud op die dag.
Wat de berichten bevestigen, en wat niet
Trump heeft gezegd dat hij een aanval op Iran overwoog na de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen als er geen diplomatiek akkoord werd bereikt, waarbij hij volhield dat Iran geen nucleair programma mocht hebben. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu, die dinsdag voor een spannende stemming staat, zei afgelopen week dat de Verenigde Staten en Israël de krachten moeten bundelen om de Iraanse regering ten val te brengen.
De gesprekken tussen Teheran en Washington zijn vastgelopen, ondanks recente diplomatie van Pakistan, Qatar en Rusland. Vorige maand wees Trump een Iraans voorstel af om de oorlog te beëindigen en de Straat van Hormuz binnen een week volledig te openen als Washington aan voorwaarden zou voldoen, waaronder het opheffen van de blokkade.
Amerikaanse functionarissen zeiden vrijdag dat ze inlichtingen hadden verkregen waaruit bleek dat Iran van plan was Amerikaans personeel in de regio aan te vallen. Die inlichtingen zijn in de berichten niet onafhankelijk bevestigd, en geen van beide partijen heeft publiekelijk een datum voor een aanval genoemd.
In Iran zelf is de economische druk het dagelijkse onderwerp. De munt heeft recorddieptes bereikt tegenover de dollar en de voedselprijzen zijn sterk gestegen; een bezoek aan de supermarkt kan de helft opslokken van een gemiddeld maandsalaris van 400 miljoen rial, ongeveer 112 pond, vertelde een inwoner van Teheran aan Associated Press. Sasan Karimi, voormalig overheidsfunctionaris en hoogleraar buitenlands beleid aan de Universiteit van Teheran, zei dat de Iraanse leiding nieuwe aanvallen verwacht, ongeacht de uitslag van de tussentijdse verkiezingen, en zich voorbereidt op de scenario’s.
Waar op te letten
- Dinsdag de Israëlische verkiezingen, waarin Netanyahu in een nek-aan-nekrace verwikkeld is
- 3 november de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen, waarna Trump heeft gezegd een aanval op Iran te overwegen als er geen akkoord is