Mieszkańcy Teheranu w sobotę ustawiali się w kolejkach na stacjach benzynowych, wypłacali gotówkę z banków i kupowali podstawową żywność – wynika z relacji „The New York Times” przytoczonej przez Oman Observer. Rodzice zastanawiali się, czy posyłać dzieci do szkoły. Biznesmeni odwoływali podróże służbowe na wypadek zamknięcia lotnisk i utraty bezpieczeństwa na drogach.
Za tym obrazem kryje się historia rynkowa, w której żadna z relacji nie potwierdza zmiany cen: amerykańscy urzędnicy poinformowali w minionym tygodniu, że Stany Zjednoczone i Izrael opracowały konkretne plany ponownych uderzeń na Iran. Ci sami urzędnicy stwierdzili, że prezydent Donald Trump wciąż może zawetować te plany, jak robił to już wcześniej.
Kluczowe liczby
- Co najmniej 1 900 cywilów zabitych w ciągu 40 dni bombardowań w tym roku, według irańskiego Czerwonego Półksiężyca
- Około 300 mld USD szkód wojennych, według irańskiego rządu
- 156 dzieci i nauczycieli zabitych w amerykańskim uderzeniu na szkołę podstawową w Minabie 28 lutego, które amerykańscy urzędnicy przypisali błędowi w wyborze celu spowodowanemu nieaktualnymi danymi
- Ponad 150% wzrostu ceny wołowiny od początku wojny, przy wzroście ceny ryżu o ponad 60%, jak podała agencja Associated Press
Związek z ropą biegnie przez blokadę i cieśninę
Amerykańska blokada morska irańskich portów ograniczyła eksport ropy, od którego zależy irański rząd – wynika z relacji Associated Press przytoczonej przez Clacton and Frinton Gazette. Handel przeniósł się na lądowe szlaki, a na granicach Iranu gromadzą się ciężarówki.
W tym miesiącu odnotowano najwięcej zgłoszonych ataków na statki handlowe przepływające przez cieśninę Ormuz od pierwszych tygodni wojny w marcu – podano w tej samej relacji. Iran ponownie zagroził amerykańskim bazom wojskowym i sojusznikom na Bliskim Wschodzie oraz ostrzegł, że może zaatakować nowe cele, w tym podmorskie kable telekomunikacyjne biegnące przez cieśninę.
Mechanizm jest fizyczny i składa się z dwóch części. Blokada uniemożliwia wywóz irańskiej ropy z kraju drogą morską. Ataki na statki przepływające przez Ormuz zwiększają ryzyko na szlaku, którym odbywa się znaczna część morskiego handlu regionu. Żadna z relacji nie podaje poziomu cen ropy naftowej ani złota w danym dniu.
Co relacje potwierdzają, a czego nie
Trump powiedział, że rozważa atak na Iran po amerykańskich wyborach połówkowych, jeśli nie dojdzie do porozumienia dyplomatycznego, podkreślając, że Iran nie może mieć programu nuklearnego. Premier Izraela Benjamin Netanjahu, którego we wtorek czeka wyrównane głosowanie, stwierdził w minionym tygodniu, że Stany Zjednoczone i Izrael muszą połączyć siły, aby obalić irański rząd.
Rozmowy między Teheranem a Waszyngtonem utknęły w martwym punkcie mimo niedawnych zabiegów dyplomatycznych Pakistanu, Kataru i Rosji. W zeszłym miesiącu Trump odrzucił irańską propozycję zakończenia wojny i pełnego otwarcia cieśniny Ormuz w ciągu tygodnia, jeśli Waszyngton spełni warunki obejmujące m.in. zniesienie blokady.
Amerykańscy urzędnicy poinformowali w piątek, że uzyskali dane wywiadowcze wskazujące, iż Iran planował ataki na amerykański personel w regionie. Relacje nie potwierdzają tych danych wywiadowczych w sposób niezależny, a żadna ze stron nie podała publicznie daty uderzenia.
W samym Iranie codziennym tematem jest presja gospodarcza. Waluta osiągnęła rekordowo niski kurs wobec dolara, a ceny żywności gwałtownie wzrosły; jeden z mieszkańców Teheranu powiedział Associated Press, że wyprawa do supermarketu może pochłonąć połowę przeciętnej miesięcznej pensji wynoszącej 400 milionów riali, czyli około 112 funtów. Sasan Karimi, były urzędnik państwowy i profesor polityki zagranicznej na Uniwersytecie Teherańskim, powiedział, że irańskie władze spodziewają się nowych uderzeń niezależnie od wyników wyborów połówkowych i przygotowują się na różne scenariusze.
Na co zwrócić uwagę
- Wtorek wybory w Izraelu, do których Netanjahu przystępuje w wyrównanym wyścigu
- 3 listopada amerykańskie wybory połówkowe, po których Trump zapowiedział, że rozważy atak na Iran, jeśli nie dojdzie do porozumienia