Tradingpsychologie voor prop-challengesde psychologie van verliezen

Verliesaversie

Genetisch gezien wordt het verliezen van een bepaald bedrag aanzienlijk emotioneler beleefd dan het verdienen van datzelfde bedrag. Simpel gezegd heeft de evolutie de mens geleerd dat het verliezen van bijvoorbeeld de voedselvoorraad voor een dag hoogstwaarschijnlijk de dood betekende, en dat eeuwenoude mechanisme werkt nog altijd. Toegepast op trading ontstaat het werkelijke verlies op het moment dat de verliezende positie wordt gesloten.

Dat leidt tot problematisch gedrag, met allerlei verkeerde benaderingen die tot fouten leiden. In plaats van de fout te accepteren en de positie te sluiten met een vooraf berekend, aanvaardbaar verlies, blijft de trader de positie bijvoorbeeld aanhouden in de hoop dat de markt plotseling keert, wat hem nog meer kost. In het ergste geval kan zulk gedrag ertoe leiden dat de dagelijkse drawdown wordt overschreden en de challenge verloren gaat.

Dit gedrag is met een eenvoudige berekening te illustreren. Neem een account van $50.000 met een maximale dagelijkse drawdown van 3%, waarbij de grens op $1.500 ligt. De trader besluit 500 aandelen te kopen tegen $40 en zet de stop loss op $39, wat volgens risicomanagement prima in orde is, aangezien hij slechts 1% van zijn account riskeert. Geleidelijk beweegt de koers naar $39, waar hij oorspronkelijk zijn stop loss had geplaatst. Zodra de psychologie van verliesaversie toeslaat, begint hij de stop loss te verplaatsen, eerst naar $38,50, omdat hij nog binnen de maximale dagelijkse drawdown blijft, maar zijn ongerealiseerde verlies staat dan al op 1,5%. Vanuit het oogpunt van risicomanagement begeeft hij zich op gevaarlijk terrein. Omdat hij de positie opende op basis van bepaalde aannames die niet langer gelden, lijkt zijn aanpak meer op gokken dan op echt traden. Hij wil een nog groter verlies niet realiseren en blijft wachten, de koers zakt naar $37, wat betekent dat hij al op een dagelijkse drawdown van 3% zit en de challenge voorbij is.

Anderzijds kan een extreme afkeer van verlies leiden tot angst om posities te openen met een adequate risk/reward-verhouding en een hoge kans op winst. Daardoor mist de trader kwalitatief sterke setups. Bovendien kan een verminderde activiteit gedurende langere tijd een tegenovergestelde psychologische reactie uitlokken, in de vorm van een poging om de gemiste trades te compenseren. De psychologische druk, omdat de trader het gevoel heeft dat hij in elk geval een paar posities moet openen, leidt meestal tot nog meer fouten. Het typische geval is kiezen voor setups van lage kwaliteit, gebaseerd op één indicator, emoties of een verkeerd geïnterpreteerd nieuwsbericht, met verliezen als gevolg.

Zekerheidsval

Verliesaversie verklaart waarom verliezen een sterkere emotionele reactie oproepen dan winsten. De zekerheidsval verklaart wat het brein daarmee doet. In een specifiekere situatie interpreteert het brein onzekerheid als een bedreiging wanneer je al iets hebt dat je kan worden afgenomen. Je wilt dan aan die situatie ontsnappen door veilig te stellen wat je hebt, in trading concreet: de winnende positie sluiten.

Wanneer je daarentegen verliest, wordt het element van onzekerheid juist geïnterpreteerd als een kans om de situatie om te draaien. Concreet: als iemand de keuze heeft tussen gegarandeerd $500 of een munt opgooien met 50% kans om te winnen – ofwel $1.000, ofwel niets – dan is statistisch aangetoond dat die persoon in de overgrote meerderheid van de gevallen voor de eerste optie kiest.

Dit verschijnsel is met een concreet voorbeeld uit te leggen. Bij een positie van 500 aandelen tegen $40, met een stop loss op $39, zou het winstdoel op minstens $42 kunnen liggen, wat een R:R van 1:2 oplevert. De fout die de trader kan maken, is winst nemen bij bijvoorbeeld $40,60 – in de zekerheidsval trappen door de positie te sluiten met de ‘gegarandeerde’ ongerealiseerde winst die zichtbaar is in het handelsplatform, met een gerealiseerde R:R van 1:0.6, wat vanuit standaard risicomanagement als zeer suboptimaal geldt. Over het algemeen is het sterk af te raden om onder een R:R van 1:2 te gaan. Hoewel de vastgezette winst in eerste instantie prima lijkt, stapelen de gevolgen van die denkfout zich snel op.

Risico van een open trade

Voordat je instapt, heb je het volledige beeld. Je ziet het hogere timeframe, het niveau dat het idee ongeldig maakt, de aankomende publicaties van macro-economische data en de setups die je op andere instrumenten volgt. Je bent rustig, omdat er nog niets op het spel staat, en rust is een brede toestand — je aandacht spreidt zich uit, de context blijft beschikbaar en je kunt moeiteloos met meerdere scenario’s tegelijk rekening houden.

Zodra de positie is geopend, begint je lichaam anders te reageren. Je hartslag stijgt licht, je ademhaling wordt korter. Je aandacht trekt zich samen rond de koers — het ene getal dat op dit moment over je resultaat beslist — en alles aan de randen verdwijnt ongemerkt uit beeld. Van paniek is nog geen sprake, maar je brein heeft minder mentale ruimte dan vijf minuten geleden, en die vernauwing is van binnenuit onzichtbaar – en juist dat is het punt.

Dit is het brein dat zijn werk doet, alleen was het oorspronkelijk niet op trading ingesteld. De stressreactie is ontstaan voor fysieke dreiging, waarbij het vernauwen van de aandacht tot de bron van gevaar en het voorbereiden op onmiddellijke actie precies juist was. Markten vertonen een vergelijkbaar, zo niet hetzelfde patroon — onzekerheid, iets wat op het spel staat, geen controle over de uitkomst — en dus reageert het brein op dezelfde manier. Maar die eeuwenoude reactie, geoptimaliseerd voor snelheid en focus, gaat ten koste van de twee dingen die trading werkelijk vereist: perifeer bewustzijn en het geduld om niets te doen.

Onder druk stopt het brein met het verwerken van nieuwe informatie en gaat het op zoek naar bevestiging dat alles in orde is. De tijd raakt vervormd, waardoor een normale retracement veel te lang lijkt te duren. De drang om in te grijpen wordt lichamelijk, en ingrijpen — een stop verplaatsen, vroegtijdig sluiten, de positie uitbreiden — voelt als opluchting, ongeacht of het juist is. Niets hiervan dient zich aan als emotie. Het dient zich aan als een redelijk klinkende gedachte, en daarom verdedigen traders deze beslissingen achteraf, terwijl een onafhankelijke waarnemer duidelijk zou kunnen uitleggen waarom ze verkeerd zijn.