İddia bizzat İran’dan geldi. Devrim Muhafızları Ordusu deniz kuvvetlerine dayandırılan haberde İran devlet televizyonu, yedi tankerin ya İran tarafından ya da deniz mayınları tarafından vurulduğunu söyledi; aynı haberde ABD’nin ticari gemilere boğazdan geçişte rehberlik etmeye yardım etmeyi sürdürmesi halinde bölgedeki ABD askeri üslerinin vurulacağı tehdidi yinelendi.
Can kaybından söz edilmedi. Bir İngiliz askeri izleme kuruluşu olan United Kingdom Maritime Trade Operations saldırıları bildirmedi; izleme kuruluşları son günlerde bazı nakliyecilerin olayları bildirmekte hiç istekli olmadığına dikkat çekti.
Öne çıkan rakamlar
- 7 Hürmüz Boğazı’nda gece boyunca alev aldığı veya hasar gördüğü bildirilen petrol tankeri; Associated Press’e dayandıran 2News bunu tek bir gece için belirgin şekilde yüksek bir sayı olarak nitelendirdi
- 28 Şubat savaşın ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başladığı tarih
- 3 sonuncusu ulaştığında bölgedeki ABD uçak gemisi sayısı; buna binlerce ek asker eşlik ediyor
Neler doğrulandı, neler doğrulanmadı
Tahran’ın anlatımı tek anlatım. Okuduğum haberlerin hiçbiri gemilerin adlarını, bayraklarını, yüklerini veya mürettebatlarının durumunu vermiyor ve hiçbiri hasarı bağımsız olarak doğrulamıyor.
İngiliz izleme kuruluşunun sessizliği bir yalanlama değil. Bu, izleme kuruluşlarının kendi kabulüne göre bazı olayların bildirilmediği bir su yolunda ikinci bir anlatımın yokluğu.
İran hâlâ boğaz üzerinde kontrol iddia ediyor ve Hereford Times bu kontrolü, savaşa ilişkin Washington’la yapılacak her görüşmede merkezi bir pazarlık kozu olarak tanımlıyor.
Tek bir su yolu neden bu kadar önemli
Boğaz, Körfez’den çıkan petrol, doğal gaz ve gübre gibi ilgili ürünlerin çıkış güzergâhı. Haberlere göre topyekûn savaşa dönüş, bölge genelinde sivilleri tehlikeye atar ve bu küresel teslimatları zorlaştırır.
Kısacası: Hürmüz Boğazı, tankerlerin Körfez petrolünü ve gazını alıcılara taşımak için geçmek zorunda olduğu dar bir deniz geçidi. Orada gemiler hasar gördüğünde, sahipleri ve sigortacıları geçişin riske değip değmediğini tartmak zorunda kalır; yola çıkamayan yükler, rafinerilere ulaşmayan yüklerdir. Bu fiziksel darboğaz, enerji alım satımı yapan herkesin bu tek su parçasını neden bu kadar yakından izlediğini açıklıyor.
Haberlerde perşembe günü için ham petrol, gaz veya altın fiyat seviyesi yer almıyor. Haberler piyasa tepkisini değil, olayı ve çevresindeki diplomasiyi anlatıyor.
Saldırıların ardındaki görüşmeler
İran’ın en üst düzey diplomatı Abbas Araghchi çarşamba günü Tahran’ın diplomasiye açık olduğunu ancak kendini savunmaya hazır olduğunu söyledi. Arabulucular Washington ve Tahran’ı yeniden resmi görüşmelere döndürmeye çalışıyor.
İran, ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın sona erdirilmesi de dahil olmak üzere birkaç koşulu yerine getirmesi halinde savaşı bitirecek ve boğazı bir hafta içinde tamamen açacak bir öneriyi hâlâ savunuyor. Bu koşullar, iki tarafın haziranda imzalamasından birkaç gün sonra çöken bir anlaşmayı anımsatıyor.
Başkan Donald Trump bu yedi günlük öneriyi reddetti. İki taraf da dolaylı görüşmelerin sürdüğünü kabul ediyor ve retten bu yana boğazdan geçen gemilere yönelik saldırılar arttı.
Tahran ayrıca savaştan askeri dersler çıkardığı uyarısında bulundu ve son günlerde hedeflerini deniz altı kabloları ve veri merkezleri gibi altyapıları da kapsayacak şekilde genişletebileceğinin işaretini verdi.
Takip edilecekler
- Önümüzdeki günlerde Başbakan Benjamin Netanyahu’nun iktidarı kaybedebileceği İsrail seçimleri
- Gelecek ay haberlerin savaşla bağlantılı yüksek fiyatlara yönelik seçmen öfkesiyle ilişkilendirdiği ABD ara seçimleri
- Tarihsiz United Kingdom Maritime Trade Operations’ın gece yaşanan olaylara ilişkin olası açıklaması