Door de Straat van Hormuz gaat in feite minder ruwe olie dan vóór de oorlog. Voorlopige schattingen voor de week tot 18 oktober, waarin ook lading wordt meegeteld die in de Golf van Oman tussen schepen wordt overgeslagen, komen uit op ongeveer 14 miljoen vaten per dag, zo’n 82% van het vooroorlogse niveau, meldde de Wall Street Journal.
Het regionale totaal ligt toch hoger, omdat een groeiend deel van de olie de straat nooit binnenkomt. Pijpleidingen dwars door Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten brengen vaten naar havens buiten de Golf, en tankers slaan lading aan elkaar over voorbij het knelpunt.
Belangrijkste cijfers
- Ruim 24 miljoen vaten per dag aan olie uit het Midden-Oosten in de week tot en met 18 oktober, tegenover een vooroorlogs gemiddelde van 23,3 miljoen, volgens Kpler
- Ongeveer 82% van het vooroorlogse volume ging in dezelfde week door Hormuz zelf, op basis van voorlopige schattingen
- 40% van de niet-Iraanse ruwe-olie-export uit de Golf nam in september routes die de straat vermijden, tegen 17% vóór de oorlog, schatte Kpler
- Ongeveer 30 aanvallen op schepen gemeld in oktober, zo’n 20% van alle scheepsaanvallen die tijdens de oorlog zijn geregistreerd, volgens Michelle Wiese Bockmann van maritiem inlichtingenbedrijf Windward
De omweg is routine geworden
Het systeem dat de vaten in beweging houdt, werd geïmproviseerd en is inmiddels ingeburgerd. Sommige tankers varen kort de Golf in, laden, varen via Hormuz weer naar buiten en geven hun lading bij Oman door aan een tweede schip, dat haar de rest van de weg vervoert. Bemanningen schakelen hun volgsignalen vaak een deel van de reis uit, en Amerikaanse luchtdekking beschermt een corridor langs de Omaanse kust, al kunnen schepen nog steeds worden geraakt.
Hamad Hussain, senior grondstoffeneconoom bij Capital Economics, zei tegen de Times of India dat de regeling voor scheepvaart door een gevaarlijke straat inmiddels goed ingeburgerd is, en dat iedereen in de exportketen meer bereid is geworden het gevaar te aanvaarden.
Geld is daar een belangrijke reden voor. Het doorverkopen van Iraakse ruwe olie levert handelaren ongeveer $20 per vat meer op dan vóór de oorlog, zei Homayoun Falakshahi, hoofd analyse ruwe olie bij Kpler. Op een supertanker met de gebruikelijke twee miljoen vaten is dat zo’n $40 miljoen extra marge. Eigenaren betalen ook flink voor personeel: één in China gevestigd bemanningsbureau bood zeelieden tot $25.000 voor een rondreis van een of twee weken, meldde de Wall Street Journal.
Eenvoudig gezegd: als een zeeroute gevaarlijk wordt, stopt de olie niet zomaar. Verzekering, vracht en bemanningslonen worden allemaal duurder, en wie die kosten kan dragen, blijft varen zolang de doorverkoopmarge ze dekt. Daarom kan een aanvoerroute druk blijven terwijl het risico erop toeneemt.
De kosten van het vervoer van een vat zijn het nieuwe probleem
Op 16 oktober trof een raketgranaat, afgevuurd vanaf een kleine boot, de onder Tanzaniaanse vlag varende supertanker Loyalty, aldus maritiem beveiligingsbedrijf Vanguard. De granaat beschadigde een zoetwatertank; een bemanningslid zei dat het schip op dat moment twee miljoen vaten Iraakse ruwe olie vervoerde. Geen van beide berichten die ik las, vermeldt gewonden. De Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde heeft drones en raketten ingezet tegen schepen die de oversteek maken, en er zijn ook kleine boten gebruikt.
Dat gevaar is terug te zien in de rekeningen. Het verschepen van ruwe olie uit de Golf naar China per supertanker kostte deze week bijna $37,37 per vat, dicht bij een record, volgens Kpler, zo meldde Hindustan Times. Oorlogsrisicoverzekering is gestegen tot wel 10% van de waarde van een schip, van minder dan 3% vóór het conflict, volgens Windward. Brent-olie noteerde dinsdag rond $108 per vat, met krappe wereldwijde voorraden en een herstel van de stromen dat afhangt van hoe de gevechten zich ontwikkelen.
Juist de export van Iran zelf staat onder druk
Terwijl de buurlanden meer verschepen, verscheept Iran minder: een Amerikaanse maritieme blokkade heeft de eigen oliehandel ingeperkt. Teheran heeft betoogd dat als het zelf niet kan exporteren, nabijgelegen producenten dat ook niet zouden moeten kunnen, en heeft aangedrongen op het herstel van zijn controle over Hormuz. De ruwe olie blijft toch stromen, door de straat en eromheen, wat Iran volgens Hussain een groot deel van het afschrikkingsvermogen heeft gekost dat het ooit over de regionale export had.